De belangrijkste onderzoeken bij elkaar, met per onderzoek een korte uitleg en een rechtstreekse link naar de bron
In gesprekken op scholen hoor ik vaak dezelfde vraag: "Is daar eigenlijk onderzoek naar gedaan?" Het antwoord is ja, en steeds meer. Alleen staat dat onderzoek verspreid over vakbladen, universiteitswebsites en nieuwsberichten, en heb je als leerkracht geen tijd om dat allemaal bij elkaar te zoeken.
Daarom doe ik dat voor je. Hieronder vind je de onderzoeken die ik zelf gebruik in mijn trainingen en lezingen, met bij elk onderzoek wat het zegt en wat je er in de klas of op school mee kunt.
Een leesvoorbeeld vooraf: onderzoek geeft richting en onderbouwing. Kijk altijd even naar de omvang van het onderzoek en of het al door vakgenoten is beoordeeld. Waar dat nog loopt, zet ik het erbij.
Cijfers uit ons eigen onderwijs, dicht bij jouw klas.
Vier op de vijf basisschoolleerlingen vanaf groep 6 gebruiken AI, in het voortgezet onderwijs vrijwel iedereen. Bijna driekwart neemt een AI-antwoord aan zodra het logisch klinkt, slechts de helft vraagt naar bronnen. Ongeveer de helft van de ouders praat nooit met hun kind over AI, en jongeren leren over AI vooral van leeftijdsgenoten.
Scholieren zetten AI vooral in om op weg te komen bij werkstukken en om moeilijke opgaven uit te leggen. ChatGPT is veruit het populairst. Een groeiende groep gebruikt AI ook als startpunt om informatie te zoeken, in plaats van een zoekmachine.
Slechts 37 procent van de Nederlanders verwacht dat AI juiste antwoorden geeft, en zeven op de tien gebruikers controleren de uitkomsten standaard. Interessant naast de jongerencijfers hierboven: volwassenen zijn kritischer op AI dan jongeren.
Dicht bij huis en herkenbaar voor elke klas.
Leerlingen losten een meetkundig vraagstuk op met hulp van een AI-chatbot. Ze bleken geneigd het AI-antwoord direct over te nemen. Opvallend: leerlingen en leerkrachten kenden de risico's van onbetrouwbare informatie, en toch namen leerlingen antwoorden klakkeloos over.
Waarom mensen AI-antwoorden zo makkelijk aannemen, en wat daartegen helpt.
Hoe vaker mensen AI gebruiken, hoe lager hun scores op kritisch denken. De verklaring zit in het uitbesteden van denkwerk aan de computer, wat cognitive offloading heet. Jongere deelnemers waren het meest afhankelijk van AI. Goed nieuws zit er ook in: opleiding en kennis werken als beschermende buffer.
Hoe meer vertrouwen mensen in AI hebben, hoe minder kritisch ze zelf nadenken. Vertrouwen in de eigen vaardigheden werkt precies andersom: dat voorspelt juist dat mensen kritisch blijven kijken. En bij taken die onbelangrijk voelen, controleren mensen het minst.
In beslistaken volgden mensen de suggesties van AI, ook wanneer die fout waren en ze zelf een betere keuze hadden gemaakt. Uitleg geven bij het AI-antwoord hielp daar niet tegen. Wat wel hielp: kleine denkopdrachten inbouwen die je dwingen eerst zelf na te denken voordat je het AI-antwoord ziet.
Voor wie een laagje dieper wil: het beloningssysteem en wat AI-gebruik met hersenactiviteit doet.
Dopamineneuronen berekenen het verschil tussen wat je verwachtte en wat je kreeg. Bij een beloning die groter is dan verwacht, ontstaat een piek in de dopamine-aanmaak, en juist op zulke momenten leert het brein het hardst. Dit verklaart waarom een eerste indrukwekkende AI-ervaring zo veel indruk maakt en gedrag zo sterk vastlegt.
Deelnemers schreven essays met AI, met een zoekmachine of helemaal zelf. De groep die met AI schreef, liet de laagste hersenactiviteit zien en de zwakste verbindingen tussen hersengebieden. Belangrijk om erbij te zeggen: dit is een eerste, kleinschalige studie die nog door vakgenoten wordt beoordeeld. De onderzoekers noemen de conclusies zelf voorlopig.
Stuur het me via info@aivoorpo.nl, dan houd ik het overzicht actueel. Zo bouwen we samen aan een betrouwbare kennisbank voor het basisonderwijs.
Deze onderzoeken vormen de onderbouwing van mijn trainingen over AI-geletterdheid voor schoolteams. Wil je hiermee aan de slag op jouw school, met beleid als stevige basis en een team dat met vertrouwen vooruit kan?
Neem vrijblijvend contact op